Sıcakkanlı hayvanların vücut ısıları nasıl sabit kalır
Sıcakkanlılık, aslında tam olarak doğru bir tanım değil. Bu tip
canlılara sabit vücut sıcaklıklı denilmesi daha uygundur. Çünkü dış
ortamın sıcaklığı ne olursa olsun, bu canlılar, vücutlarının iç
sıcaklığını belirli bir aralıkta tutmayı başarabiliyorlar. Isı,
enerjinin bir çeşididir. Vücudumuza aldığımız besinleri
sindirdiğimizde, besinlerin içinde saklı olan enerji, vücudumuz
tarafından kullanılır. Sabit vücut sıcaklıklı hayvanlarda, açığa çıkan
bu enerjinin bir kısmı ısı enerjisine çevrilerek, vücudun iç ısısının
sabit tutulması için kullanılır. Vücudun çeşitli bölgelerinde farklı
miktarlarda üretilen ısının dağılımı ve düzenlenmesi, kan tarafından
kontrol edilir. Hipotalamusda bulunan soğuk ve sıcaklık merkezleri,
sıcaklığın düzenlenmesinden sorumludur. Kılcal damarların
genişletilmesi ile sıcaklık yükselir, daraltılması ile de azalır.
Ayrıca vücut üzerinde bulunan kıl, tüy, saç ve telek gibi yapılar da, ısı yalıtımında görevlidir. Yine çoğu sabit sıcaklıklı hayvanda, deri altında bulunan kalın yağ tabakası da, ısı yalıtımına yardımcı olur. Terleme gibi su buharlaştırma prensibine dayanan olaylar ile ısı kaybı sağlanabilir. Sabit sıcaklıklı olma, kirli ve temiz kanın vücut içerisinde birbirinden ayrı olarak dolaşması ile de yakından ilişkilidir. Değişken vücut sıcaklığına sahip (soğukkanlı) hayvanlar ise, vücut ısılarını dengelemek için besinlerinden kazandıkları enerjiyi kullanmak yerine, dış ortamın sıcaklığından etkilenirler. Bu nedenle de, çok sık beslenmeleri gerekmez.
Ancak bu canlıların en büyük dezavantajı, hava soğuk olduğunda vücut fonksiyonlarının da yavaşlamasıdır. Bu hayvanların vücutlarının üzerinde, ısı yalıtımını sağlayacak özellikte yapılar bulunmaz.
Ayrıca vücut üzerinde bulunan kıl, tüy, saç ve telek gibi yapılar da, ısı yalıtımında görevlidir. Yine çoğu sabit sıcaklıklı hayvanda, deri altında bulunan kalın yağ tabakası da, ısı yalıtımına yardımcı olur. Terleme gibi su buharlaştırma prensibine dayanan olaylar ile ısı kaybı sağlanabilir. Sabit sıcaklıklı olma, kirli ve temiz kanın vücut içerisinde birbirinden ayrı olarak dolaşması ile de yakından ilişkilidir. Değişken vücut sıcaklığına sahip (soğukkanlı) hayvanlar ise, vücut ısılarını dengelemek için besinlerinden kazandıkları enerjiyi kullanmak yerine, dış ortamın sıcaklığından etkilenirler. Bu nedenle de, çok sık beslenmeleri gerekmez.
Ancak bu canlıların en büyük dezavantajı, hava soğuk olduğunda vücut fonksiyonlarının da yavaşlamasıdır. Bu hayvanların vücutlarının üzerinde, ısı yalıtımını sağlayacak özellikte yapılar bulunmaz.
